07.02.2011Türkiye ve AB tartışmalarıTürkiye model olabilir mi?
Türkiye Avrupa Birliği'nin bir parçası mı? Bu soru, Türkiye'nin AB'ye üyelik başvurusunda bulunduğu günden bu yana hararetle tartışılıyor. Prof. Jürgen Axt ve Ruprecht Polenz, Deutsche Welle'de düzenlenen bir toplantıda, hem bu konuyu hem de Arap ülkelerindeki gelişmeler ışığında Türkiye'ye biçilen yeni rolü değerlendirdiler. Başak Özay'ın haberi.
"Türkiye modeli" nedir? Ruprecht Polenz'e göre Türkiye modeli; demokrasi, insan haklarının üstünlüğü, hukuk devleti gibi ilkelerin, İslam inancı ile bağdaştırılması... Avrupa Birliği rüyası 1960'ların başında başlayan Türkiye, 2005 yılından bu yana Avrupa Birliği ile tam üyelik müzakerelerini sürdürüyor. Ancak müzakere sürecinin hızlı bir şekilde ilerlememesi, üyelik taraftarlarında hâyâl kırıklığına neden oluyor. Türkiye ile ilgili yayınlarıyla tanınan Duisburg-Essen Üniversitesi profesörlerinden Heinz-Jürgen Axt, başlangıçtaki coşkunun yerini durgunluğa bırakmış olmasını iki nedene bağlıyor: "Bunlardan ilki, Yunanistan ile Kıbrıs'ın, müzakereleri -başlıkların açılmasını- bloke etmesi. Keza Fransa da blokaj uyguluyor. Bu Avrupa Birliği tarafında yaşanan bir sorun ve kısmen de 2005 yılında kabul edilen müzakere belgesine aykırı. İkinci nedense, Türkiye'de de reform hızının yavaşlamış olması."
"Tam üyelik hedefine bağlı kalınmalı"
Almanya Parlamentosu Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Ruprecht Polenz'e göre Türkiye'nin alması gereken daha çok yol var. Polenz, "Türkiye şu anda Kopenhag Kriterleri'ni tam olarak yerine getirmiyor" diyor. Prof. Jürgen Axt, Türkiye'nin ve Avrupa Birliği'nin tam üyeliğe alternatif çözüm önerileri üzerinde de düşünmesi gerektiği görüşünde. Hrıstiyan Demokrat Birlik Partisi üyesi, Alman Parlamentosu Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı Ruprecht Polenz ise Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üye olmasının hem Türkiye'nin hem de Birlik'in yararına olacağı kanısında. Konuyla ilgili tezlerini, "Her İki Taraf için de Daha İyi. Türkiye Avrupa Birliği'ne Ait" adlı kitabında toplayan Polenz, Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliğini desteklemesinin nedenlerini, "Bence, Türkiye'nin tam üyeliğe giden bu yolda sonuna kadar yürümesi her iki taraf için de daha iyi olur. Çünkü tam üye olması halinde Türkiye, bugünkünden daha farklı bir ülke olacak" sözleriyle açıklıyor. Ancak Polenz'e göre Türkiye'nin alması gereken daha çok yol var. Polenz, "Türkiye şu anda Kopenhag Kriterleri'ni tam olarak yerine getirmiyor" diyor.
Türkiye Arap ülkelerine model olabilir mi?
Türkiye henüz Avrupa Birliği'ne üye olacak olgunlukta görülmese de, bölgedeki Müslüman ülkeler arasındaki en yerleşik demokrasi. Tunus ve Mısır gibi ülkelerdeki diktatörlüklere son vermek üzere ayaklanan halkların, Türkiye'yi model olarak benimseyip benimsemeyeceği sorusu son günlerde sıklıkla gündeme geliyor. Ruprecht Polenz, Avrupalı bir Türkiye'nin bu rol için biçilmiş kaftan olduğu görüşünde. Polenz, "Türkiye Avrupa Birliği yolunda yürümeyi sürdürürse, şu anda yönetim şekli arayışında olan Arap ülkeleri için de çekici ve ilginç bir model olarak kalacaktır. Ancak bu sürecin nasıl sonuçlanacağı henüz belli değil. Bir yanda İran modeli var, ki bence hiç kimse Arap ülkelerinin bu modeli örnek almasını istemez sanırım, diğer yanda da Türkiye modeli var. Türkiye'nin model olarak alınması için hepimiz birlikte çalışmalıyız" diyor.
Türkiye modeli nedir?
Prof. Heinz-Jürgen Axt, Türkiye'nin Arap ülkelerine model olmasının pek mümkün olmadığı kanısında: Axt'a göre asıl sorulması gereken soru, "Türkiye'nin bir model olup olmadığı değil, Arap ülkelerinin Türkiye'yi model olarak görüp görmediği; bu noktada bazı tereddütlerim var" diyor. Peki, "Türkiye modeli" kavramından tam olarak ne anlamak gerekiyor? Polenz'e göre Türkiye modeli, demokrasi, insan haklarının üstünlüğü, hukuk devleti gibi ilkelerin İslam inancı ile bağdaştırılması. Prof. Heinz-Jürgen Axt ise Türkiye'nin Arap ülkelerine model olmasının pek mümkün olmadığı kanısında. Axt'a göre, Arap ülkeleri Türkiye'yi model olarak kabul etmeyebilir. Axt, "Onlara göre Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduğu günden bu yana çok Batılı bir yol izledi. Bu nedenle aslında sorulması gereken soru, Türkiye'nin bir model olup olmadığı değil, Arap ülkelerinin Türkiye'yi model olarak görüp görmediği. Bu noktada bazı tereddütlerim var" diyor.
Türkiye ise yavaş yavaş Haziran ayında yapılacak genel seçimlere hazırlanıyor. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri ve bölgede üstlendiği rolün seçimlerden sonra belirginlik kazanması bekleniyor.
© Deutsche Welle 2011
Başak Özay
Editör: Hülya Sancak/ Qantara.de 2011
Qantara.de
Avrupa Birliği- Türkiye ekseni
Türkiye'den dış politikada "uyum" bekleniyor
Türkiye'nin dış politikasındaki yeni yönelimler, Avrupa'da tartışma yaratmaya devam ederken, Avrupalı siyasetçiler ve uzmanlar arasında da yeni bakış açıları dikkat çekiyor. Berlin'den Jülide Danışman'ın haberi.
Ruprecht Polenz ile söyleşi
"Türkiye’nin yeri AB!"
Hıristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisi milletvekili ve Federal Almanya Parlamentosu Dışişleri Komisyonu Başkanı Ruprecht Polenz, Türkiye’nin AB’ye alınmasını savunarak, Türkiye ve İslam dini ile ilgili endişeleri yorumladı. Polenz ile Eren Güvercin görüştü.
Arap dünyasından Türkiye'ye bakış
Arapların gözüyle Türkiye
Türkiye'nin Avrupa yönelimi devam ediyor. Ancak Türkiye, özellikle de dinamik bir ekonomiye sahip bir "ticaret devleti" olarak, İslam, seküler bir politika ve parlamenter demokrasinin bir arada yürüyebildiğini ortaya koyarken, son zamanlarda Arap komşularını da yeniden keşfetti. Rainer Hermann'ın yorumu.
Avrupa Birliği- Türkiye ekseni
Türkiye'den dış politikada "uyum" bekleniyor
Türkiye'nin dış politikasındaki yeni yönelimler, Avrupa'da tartışma yaratmaya devam ederken, Avrupalı siyasetçiler ve uzmanlar arasında da yeni bakış açıları dikkat çekiyor. Berlin'den Jülide Danışman'ın haberi.
Ruprecht Polenz ile söyleşi
"Türkiye’nin yeri AB!"
Hıristiyan Demokrat Birlik (CDU) partisi milletvekili ve Federal Almanya Parlamentosu Dışişleri Komisyonu Başkanı Ruprecht Polenz, Türkiye’nin AB’ye alınmasını savunarak, Türkiye ve İslam dini ile ilgili endişeleri yorumladı. Polenz ile Eren Güvercin görüştü.
Arap dünyasından Türkiye'ye bakış
Arapların gözüyle Türkiye
Türkiye'nin Avrupa yönelimi devam ediyor. Ancak Türkiye, özellikle de dinamik bir ekonomiye sahip bir "ticaret devleti" olarak, İslam, seküler bir politika ve parlamenter demokrasinin bir arada yürüyebildiğini ortaya koyarken, son zamanlarda Arap komşularını da yeniden keşfetti. Rainer Hermann'ın yorumu.
