24.01.2011Rebecca Chiao ile söyleşi"Harassmap" kadınların izolasyonunu kırmaya çalışıyor

Cinsel taciz Mısır'da yıllardır büyüyen bir sorun. Multimedya inisiyatifi "Harassmap" 2010 aralık ayından beri kadınlara, deneyimlerini anlatabilecekleri bir platform sunuyor. Nesrine Şibib, söz konusu inisiyatifin kurucularından biri olan kadın hakları aktivisti Rebecca Chiao ile görüştü.

Dijital bir harita, kadınlara sokakta nasıl yardımcı olabilir?

Rebecca Chiao, foto: © Rebecca Chiao
Rebecca Chiao: "Biz, dünyanın kadınlar için dijital, interaktif bir taciz haritası oluşturan ilk inisiyatifiyiz."
Rebecca Chiao: Ulaşmak istediğimiz hedeflerin sayısı birden fazla. "Harassmap"a bir mesaj gönderen kadınlar, önemli -örneğin hukuksal yardım, öz savunma seminerleri ya da psikolojik yardım gibi- destek noktaları hakkında bilgi alıyorlar. Cinsel tacizi gerçek bir sorun olarak görmeyen, hatta hiç böyle bir sorun yaşamayan birçok insan var. Harita, sorunu görünür kılmaya ve netleştirmeye yarayacak.

Bu haritayı polisin emrine de sunmak istiyoruz. Emniyet, cinsel tacize karşı önlemleri arttırmayı hedefliyor ancak taciz olaylarının yaşandığı yerleri net olarak saptayacak bir sisteme sahip değil. "Harassmap" üzerinde "tehlikeli noktalar" açıkça gösteriliyor. Mahallelerden bu iş için çalışmak üzere çok sayıda gönüllü seçildi. Bu gönüllüler orada bulunan insanlarla, örneğin dükkan sahipleriyle konuşacaklar. İnsanları, olayı izlemeleri ve gerektiğinde müdahale etmeleri için cesaretlendirmeyi hedefliyoruz. Kadınların, böyle durumlarda içine düştükleri izolasyonu kırmak istiyoruz.

Projenin birinci dili İngilizce'ymiş gibi görünüyor. Çalışma facebook, twitter ve e-maillere dayanıyor. Ortalama bir eğitime sahip ve internet erişimi sınırlı kadınlara nasıl ulaşmayı düşünüyorsunuz?

Chiao: Başlıca aracımız SMS. Cep telefonları Mısır'da çok yaygın. Resmi verilere göre, elli beş milyon cep telefonu kullanıcısı var. Tahminen bunların yarısını kadınlar oluşturuyor. Bu sayı her yıl yüzde 10 artıyor. Kayıtlara geçmeyen kullanıcıların sayısı daha da yüksek. Cep telefonu olmayan insanlar bile, büfelerdeki cep telefonlarını kullanıyorlar.

Cinsel taciz Mısır'da neden bir gündem maddesi oluşturuyor?

Chiao: "Egyptian Centre for Women's Rights" (ECWR "Mısır Kadın Hakları Merkezi)'nin yayınladığı bir araştırmada bir dizi neden sıralanıyor: Cinsel soğukluk, ekonomik durum ve geç yaşta evlenme önemli faktörler. Benim deneyimime göre bunlar yeterli nedenler değil. Evli erkekler ve sekiz yaşındaki oğlanlar da kadınları taciz edebiliyorlar. Kadınlar kolay bir hedef gibi görülüyor. Yirmi yıl önce durum farklıydı. Enflasyon, düşük ücretler, çevre kirliliği, trafik sıkışıklığı ve aşırı bürokrasi, insanların hayatını zorlaştırıyor. Baskı altında yaşayan ve ezilen insanlar, bu baskıyı sosyal açıdan kendilerinden daha zayıf olan insanlara, örneğin kadınlara yansıtmaya eğilimliler.

Lolipoplu kampanya çağrısı
"Sineklerin (ya da erkeklerin) üstüne konmasını istemiyorsan, örtünmelisin; bir başörtüsü tak! Bu çağrı, bütün sorumluluğu kadınların üstüne yıkar ve erkekleri tamamen aklar!"
Belki bu bir çelişki gibi görünebilir ama hem liberal medya, hem de aşırı dinci akımlar kadını birincil olarak bir baştan çıkarma ya da seks objesi olarak gösteriyorlar. Buna karşılık erkekler çaresiz kurbanlar olarak gösteriliyor. ECWR bu anlayışı etkisiz kılmaya çalıştı. Bu anlayışa gösterilen tepkilerden biri de, üzerinde bir lolipop resmi ve "Sineklerin, (ya da erkeklerin) üstüne konmasını istemiyorsan, örtünmelisin; bir başörtüsü tak! Bu çağrı, bütün sorumluluğu kadınların üstüne yıkar ve erkekleri tamamen aklar!" yazısı bulunan afişlerdi.

Yakında Mısır parlamentosunda kabul edilecek olan yasa tasarısı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Chiao: Bunu daha 2008 yılından beri çıkartmaya çalışıyorlar. Ancak gözümle görürsem inanacağım. Bir yasa elbette yararlı olacaktır. Cinsel tacizi, cezayı gerektiren bir eylem olarak tanımlamak, bir şeyler getirecektir. Ancak ECWR'nin yönelttiği eleştiriye de katılıyorum. Bu yasa tasarısı gerçi cinsel tacizi, ceza kapsamına soktu ama bir kadının tacizciyi şikâyet edebilmesi için onu fiziksel olarak yakalaması ve karakola götürmesi gerekiyor.

Şimdiye kadar bu türden yalnızca bir dava, şikâyetçi kadının lehine sonuçlandı. Bu muhteşem bir olaydı, ama burada, kırk milyon Mısırlı kadından yalnızca bir tanesi söz konusu. ECWR polislerin gelecekte bir tür "taciz uyarı belgesi" düzenlemesini öneriyor. Bu acil bir yaptırımı olanaklı kılacak. Ne var ki bu öneri resmi tasarıya alınmadı.

Bu yıl çalışmalarınızdan nasıl bir sonuç almayı umuyorsunuz?

Chiao: Çalışmalarımıza devam edebilmeyi umuyoruz. Ayrıca çalışmalarımızı "küresel" boyutlarda düzenleyebilmeyi umuyoruz. Biz, dünyanın kadınlar için dijital, interaktif bir taciz haritası oluşturan ilk inisiyatifiyiz. Birçok sivil toplum örgütü, benzeri projeleri hayata geçirebilmek için bizden destek istediler. Şimdi, dünya çapındaki sivil toplum örgütlerinin kullanımına sunmak üzere bir bilgisayar yazılımı ve bir elkitabı üzerinde çalışıyoruz. Son talepler Lübnan, Türkiye, Suriye ve ABD'den geldi. New York'ta böyle bir kampanya zaten başlatılmıştı.

Söyleşi: Nesrine Şibib

© Qantara.de 2011

Almancadan çeviren: Mustafa Tüzel

Editör: Hülya Sancak/Qantara.de