09.05.2008İngilizceye çevirilen Arap edebiyat eserleriEdebiyatta zihniyet değişimi
Geçmişte İngilizceye Arap edebiyatının çok az örneği çevriliyordu. Son dönemde bu tablo, Londra Kitap Fuarı'nda da gözlendiği gibi, değişmeye başladı. Susannah Tarbush’un izlenimleri.
Gitgide daha fazla Arapça eserin İngilizceye çevrildiğini Londra Kitap Fuarı'nda da gözlemek mümkündü. Şimdiye kadar Nobel Edebiyat Ödülü'nü Arap yazarlar arasında sadece Mısırlı Necib Mahfuz aldı. Yazarın 1988 yılında ödülünü alması, Arap edebiyatının, İngiltere de dahil, Batı ülkelerini fethedeceği umudunu doğurmuştu. Ancak bu, yıllarca sadece bir temenni olarak kaldı. Birkaç Arap yazar İngilizceye çevirilen eserleriyle başarı elde ettiyse de bunlar İngiliz okurların, örneğin Latin Amerikalı yazarların büyülü gerçekliğine, Rus ve Doğu Avrupa edebiyatına ya da Hint romanlarına duydukları ilgiyle karşılaştırılamayacak düzeydeydi.
Arap edebiyatı ilgi odağı haline geldi
Ama bu tablo, büyük ölçüde değişmeye başladı. Arap edebiyatına odaklanan üç günlük Londra Kitap Fuarı bu değişimi gözler önüne serdi. Fuara 100 civarında Arap yayınevi ve kültür kurumu katıldı. Londra Kitap Fuarı bunun yanı sıra, British Council ile birlikte bir dizi panel de düzenledi. Bu panellerin katılımcılarıysa çoğu yurt dışından gelen 60'ın üzerinde Arap yazar, yayınevi sahibi ve akademisyendi.
Bu etkinliklerin dışında İngiliz PEN Derneği Edebiyat Kahvesi'nde gazeteci Maya Jaggi "Baha Tahir'le Kahvaltı" başlığı altında, bu Mısırlı yazarla bir söyleşi yaptı. Tahir, Türkçeye "Günbatımı Vahası" olarak çevrilebilecek "Sunset Oasis" adlı kitabıyla kısa bir süre önce ilk kez verilen Uluslararası Arap Kurgu Edebiyatı Ödülü'nü kazanmıştı.
Körfez ülkelerinden yayılan kültürel canlanış
Abu Dhabi Emirliği Vakfı, tahsis ettiği toplam 60 bin Amerikan Doları tutarındaki ödülü Booker Ödülleri Vakfı'yla ortaklaşa veriyor. Londra Kitap Fuarı ve British Council, son yarışmada finale kalan altı yazarın hepsini fuara davet etti. Uluslararası Arap Kurgu Edebiyatı Ödülü IPAF'ı dağıtan kuruluşların, birinci gelen eserin İngilizceye çevirileceği garantisini vermesi, çeviri dünyasında bir hareketlenmeyi de beraberinde getirdi.
Arapça eserlerin İngilizce çevirileri sadece bu yarışma nedeniyle edebiyat gündemine oturmadı. Londra Kitap Fuarı ayrıca, Birleşik Arap Emirlikleri'nde İngilizce eserlerin Arapçaya çevrildiği iki projeyi de tanıttı: Bunlardan Abu Dhabi Kültür ve Kültürel Miras Kurumu'na bağlı "Kelime" adlı girişim yılda 100 eserin çevirilmesini amaçlıyor. Dubai'deki Muhammad Bin Raşit El Maktum Vakfı'nın "Tarjem" isimli programı da üç yıl içinde 1000 romanın Arapçaya çevrilmesini hedefliyor.
El Asvani "günün yazarı"ydı
Londra Kitap Fuarı'nda Mısırlı romancı ve diş hekimi Ala El Asvani büyük ilgi çekti. El Asvani "Yakuphan Apartmanı" ve romandan uyarlanan film sayesinde Arap dünyasında büyük ün sahibi oldu. Fuarın ikinci gününe katılan El Asvani tam anlamıyla güne damgasını vurdu. El Asvani'nin "Chicago" adlı ikinci romanının eylül ayında çıkacak İngilizce çevirisi de büyük bir merakla bekleniyor.
Yakuphan Apartmanı'nın başarısından sonra yazar Ala El Asvani'nin yeni kitabının İngilizce çevirisi merakla bekleniyor. El Asvani Chicago'daki Illinois Üniversitesi'nde diş hekimliği öğrenimi gördü. Londra Kitap Fuarı'nda büyük ilgi gören, kitapları en çok satanlar listesine girmiş bir başka yazar Suudi Raja Alsanea da aynı üniversitede diş hekimliği doktorası yapıyor. Yazarın Arap ülkelerinde büyük başarı kazanan ilk romanı "Riyadlı Kızlar" 23 dile çevirildi. Eserin İngilizce baskısı haziran ayında Penguin Yayınları'ndan çıkacak. Arap olsun Batılı olsun, pek çok yayıncı bugün artık yeni El Asvani ya da Alsanea'lar bulma yarışında.
Girişim çeşitliliği
Çağdaş Arap edebiyatı dergisi "Banipal"in editörü Margaret Obank, "Her geçen gün daha fazla İngiliz yayınevi Arapça eserlerin çevirilerini yayımlıyor. Bunlara ek olarak Arcadia Books ve Haus Publishing adlı yayınevlerinin biraraya gelerek kurdukları yeni yayınevi Arabia Books, öncelikle Arap dünyasından kurgu edebiyatı eserlerini tercih ediyor. Bunun yaparken de çoğunlukla Kahire Amerikan Üniversitesi (AUC) Yayınevi'nin yayımladığı eserleri seçiyor."
Arap edebiyatından yapılan çevirilerin artmasının nedenlerinden biri de "Banipal" adlı derginin on yıl önce kurulması. "Banipal", kurgu eserlerin çevirilerini kendisi yayımlamaya başladı ve "Saif Ghobash - Banipal Arap Edebiyatı Çeviri Ödülü"nü hayata geçirdi. Derginin son projesi Londra'daki Arab - British Centre ile ortaklaşa bir modern Arap edebiyatı kütüphanesi kurmak.
Arap edebiyatının dünya genelinde yükselişini işaret eden çarpıcı bir belirti de ünlü edebiyat ödülü "Uluslararası IMPAC Dublin Edebiyat Ödülü"nün finaline kalan sekiz romandan üçünün, Arap yazarlar tarafından kaleme alınmış olmasıydı. 100 bin Euro'luk bu ödülün sahibi İngilizce yazılmış ya da İngilizceye çevirilmiş romanlar arasından seçiliyor.
Bu ödülün final listesinde yer alan romanlardan biri Türkçeye "De Niro’nun Oyunu" olarak çevrilebilecek "De Niro’s Game". Bu eser, Lübnan asıllı Kanadalı yazar Rawi Hage tarafından İngilizce olarak kaleme alırken Yasmina Kahadra'nın "The Attack - Saldırı" adlı kitabı Fransızcadan çevrildi. "Let it be Morning - Artık Sabah Olsun" başlıklı romanın yazarı İsrail'de yaşayan Filistinli Sayed Kashua ise eserini İbranice yazmış. Bütün bunlar, çağdaş Arap edebiyatının gerçekten ne kadar zengin ve çeşitli olduğunu ortaya koyuyor.
Susannah Tarbush
İngilizce’den çeviren Erkan Erginci
© Qantara.de 2008
Qantara.de
Lit.COLOGNE: Ala el Asvani
Arap dünyasının edebi tabu yıkıcısı
Avrupa’nın en büyük edebiyat festivali "Lit.COLOGNE", son zamanların en başarılı Arap Romancısı Ala El Asvani’yi ağırladı. Festivale katılan tek Arap Yazar olan El Asvani, "Chicago" adlı romanından bölümler okudu. Samir Grees de oradaydı.
Seyf Er-Rehbi: "Kurtların Uluması"
Yıldırım günümüze düşüyor
Umman edebiyatı Almanya ya da Türkiye'de pek tanınmıyor. Hans Schiler Yayınevi Almanca – Arapça iki dilli bir kitapta Seyf Er-Rehbi'nin şiirlerini topladı. Volker Kaminski.
Banipal - Arapça edebiyatı üzerine dergi
Yorulmayan edebiyat öncüleri
Londra'da yayımlanan 'Banipal' dergisinin editörleri Margaret Obank ve Samuel Shimon, yaklaşık on yıldır Avrupa ve Arap kültürü arasında bir köprü kurmak için angaje oluyorlar. Volker Kaminski dergiyi tanıtıyor.
Lit.COLOGNE: Ala el Asvani
Arap dünyasının edebi tabu yıkıcısı
Avrupa’nın en büyük edebiyat festivali "Lit.COLOGNE", son zamanların en başarılı Arap Romancısı Ala El Asvani’yi ağırladı. Festivale katılan tek Arap Yazar olan El Asvani, "Chicago" adlı romanından bölümler okudu. Samir Grees de oradaydı.
Seyf Er-Rehbi: "Kurtların Uluması"
Yıldırım günümüze düşüyor
Umman edebiyatı Almanya ya da Türkiye'de pek tanınmıyor. Hans Schiler Yayınevi Almanca – Arapça iki dilli bir kitapta Seyf Er-Rehbi'nin şiirlerini topladı. Volker Kaminski.
Banipal - Arapça edebiyatı üzerine dergi
Yorulmayan edebiyat öncüleri
Londra'da yayımlanan 'Banipal' dergisinin editörleri Margaret Obank ve Samuel Shimon, yaklaşık on yıldır Avrupa ve Arap kültürü arasında bir köprü kurmak için angaje oluyorlar. Volker Kaminski dergiyi tanıtıyor.
